Sindirimin bilimiKoyun ve keçi sindirimi nasıl farklıdır?
Koyun ve keçi, inekle aynı dört bölmeli mideye sahiptir; ama işkembeleri vücutlarına göre daha hızlı çalışır ve yem değişikliğine daha çabuk tepki verir. Koyun otlayıcıdır, yere yakın otu sever; keçi ise seçici bir “gezinme yiyicisi”dir, dal, yaprak ve çalıyı tercih eder. Bu fark beslemede de önemlidir: koyunlar bakıra çok duyarlıdır ve keçi ya da sığır için hazırlanmış mineral karışımları koyunda bakır zehirlenmesine yol açabilir.
Yem ve mera geçişleri
İşkembe mikroplarının yeni yeme uyumu zaman alır. Özellikle laktik asidi kullanan bakteriler yavaş çoğalır; kesif yem birden artarsa laktat birikir ve pH düşer. Bu, asidozun, şişkinliğin ve enterotokseminin ortak zeminidir. Kural: geçişleri 10–14 güne yaymak; meraya, özellikle baklagil ağırlıklı çayıra aç karna ve çiyli sabahlarda çıkmamak.
Enterotoksemi
Clostridium perfringens tip D, bağırsakta normalde az sayıda bulunur; bol tahıl ya da zengin mera nişastanın ince bağırsağa kaçmasına yol açınca hızla çoğalıp toksin salgılar21. Genellikle en iyi beslenen, en hızlı büyüyen kuzular ani ölümle kaybedilir. Temel koruma, anneye doğumdan 4–6 hafta önce yapılan rapel aşıyla kuzuya ağız sütü yoluyla bağışıklık aktarmak ve kuzuları veteriner programına göre aşılamaktır.
Gebelik toksemisi
Gebeliğin son 4–6 haftasında yavruların hızla büyümesi enerji ihtiyacını katlar; özellikle ikiz-üçüz taşıyan koyun ve keçiler yeterli enerji alamadığında vücut yağı hızla yıkılır19. Ultrasonla ikiz gebeleri ayırmak, son 6 haftada rasyonun enerji yoğunluğunu artırmak ve kondisyonu 3 civarında tutmak koruyucudur.
İç parazitler
Mide-bağırsak kıl kurtları, özellikle kan emen Haemonchus contortus, küçükbaşlarda kansızlık, çene altı ödem, zayıflama ve ölüme yol açar. İlaç direnci çok yaygın olduğu için dışkı muayenesine, göz kapağı rengine (FAMACHA) ve hedefli tedaviye dayalı programlar önerilir20.
Kuzu ve oğlak ishali
İlk 6 saatte kilogram başına en az 50 ml, ilk 24 saatte 200 ml/kg ağız sütü; temiz ve kuru kuzulama bölmesi ilk savunma hattıdır. 3. haftadan sonra görülen ishalde koksidiyoz ve iç parazitler akla gelmelidir.
Probiyotik ve küçükbaş: Sağmal Saanen keçilerinde probiyotik katkısı süt protein ve laktoz oranlarını artırdı
23; büyüyen kuzularda pre- ve probiyotiklerin büyümeye etkisi araştırılıyor
24. Küçükbaşlarda probiyotik çalışmaları sığır ve kanatlıya göre daha azdır.