Büyükbaş2024 · Derleme
The Most Important Metabolic Diseases in Dairy Cattle during the Transition Period
Geçiş dönemindeki üç ana metabolik hastalığı (subakut işkembe asidozu, ketozis, hipokalsemi) inceliyor. SARA, işkembe pH’sının uzun süre 5,5–5,6’nın altında kalmasıyla tanımlanıyor; süt yağının %3’ün altına düşmesi, topallık, kondisyon kaybı ve aylar sonra ortaya çıkan apseler eşlik edebiliyor. En sık neden, taze ineklerin hızla yüksek kesifli rasyona geçirilmesi.
Çiftlik için anlamıDoğumdan sonraki rasyon geçişi kademeli yapılmazsa asidoz, ketozis ve süt humması birbirini tetikleyebilir.
Animals · doi.org/10.3390/ani14050816 ↗Büyükbaş2022 · Derleme
Subacute ruminal acidosis in dairy herds: Microbiological and nutritional causes, consequences, and prevention strategies
Yüksek kesifli rasyonda fermantasyon hızının işkembenin emme ve tamponlama kapasitesini aştığını, pH’nın düştüğünü ve ölen bakterilerden açığa çıkan lipopolisakkarit, laktik asit ve histamin gibi zararlı ürünlerin arttığını açıklıyor. İşkembe mikrobiyotasını şekillendiren ana etken nişasta–lif oranı.
Çiftlik için anlamıAsidoz yalnız bir pH sorunu değil; mikrop topluluğunun dengesi bozulunca bütün hayvan etkilenir.
Animal Nutrition · doi.org/10.1016/j.aninu.2021.12.008 ↗Büyükbaş2018 · Davetli derleme
Invited review: Practical feeding management recommendations to mitigate the risk of subacute ruminal acidosis in dairy cattle
Fiziksel olarak etkili lif ihtiyacını, tükürük salgısının ve işkembe duvarından yağ asidi emiliminin asit–baz dengesindeki rolünü anlatıyor; partikül boyutu, lif içeriği ve yemleme yönetimine dayalı pratik öneriler sunuyor.
Çiftlik için anlamıYeterli uzunlukta kaba yem, kademeli geçiş ve ayıklamayı önleyen karma yem, işkembeyi korumanın temel araçları.
Journal of Dairy Science · doi.org/10.3168/jds.2017-13191 ↗Büyükbaş2025 · Eleştirel derleme
Subacute ruminal acidosis in cattle: A critical review of clinical management
Sığırlarda subakut işkembe asidozunun klinik yönetimini ve sahadaki tanı güçlüklerini değerlendiriyor.
Çiftlik için anlamıSARA çoğu zaman belirti vermez; sürü düzeyinde izleme gerekir.
Veterinary Research Communications · doi.org/10.1007/s11259-025-10842-5 ↗Büyükbaş1998 · Derleme
A review of bloat in feedlot cattle.
Besi sığırlarında şişkinliğin hızla fermente olan tahılla ve işkembe mikrop dengesinin bozulmasıyla ilişkisini; asit seven bakterilerin çoğalıp pH’yı düşürmesini ve köpüğü kararlı kılan mukus üretimini anlatıyor.
Çiftlik için anlamıKaba yem miktarı, tahıl işleme biçimi ve kademeli geçiş şişkinlik riskini belirliyor.
Journal of Animal Science · doi.org/10.2527/1998.761299x ↗Büyükbaş2022 · Meta-analiz (38 çalışma)
Global prevalence of subclinical ketosis in dairy cows: A systematic review and meta-analysis
Dünyada süt ineklerinde subklinik ketozis yaygınlığı %22,7 bulundu; kapalı ahırlarda (%27,8) meraya göre daha yüksekti.
Çiftlik için anlamıHer dört-beş taze inekten biri belirtisiz ketozis yaşayabilir; kan ya da sütte BHB ölçümü bunu gösterir.
Research in Veterinary Science · doi.org/10.1016/j.rvsc.2022.01.003 ↗Büyükbaş2021 · Sistematik derleme ve meta-analiz
Rumination time as an early predictor of metritis and subclinical ketosis in dairy cows at the beginning of lactation: Systematic review-meta-analysis
Doğumdan önceki ve sonraki üç haftada günlük geviş süresinin metritis için erken uyarı verdiğini; subklinik ketozisle ilişkisinin ise tutarsız olduğunu gösterdi.
Çiftlik için anlamıGeviş süresi değerli bir izleme aracı; ama tek başına her hastalığı yakalamaz.
Preventive Veterinary Medicine · doi.org/10.1016/j.prevetmed.2021.105309 ↗Büyükbaş2010 · Derleme
Monitoring Metabolic Health of Dairy Cattle in the Transition Period
Geçiş dönemindeki ineklerde metabolik sağlığın kan göstergeleri (NEFA, BHB, kalsiyum) ve sürü düzeyinde izleme yöntemleriyle nasıl takip edileceğini anlatıyor.
Çiftlik için anlamıSürü kayıtları ve doğru zamanlanmış testler, sorunlar klinik hale gelmeden önlem almayı sağlar.
Journal of Reproduction and Development · doi.org/10.1262/jrd.1056s29 ↗Mikrobiyota2021 · Derleme
The rumen microbiome: balancing food security and environmental impacts
İşkembe mikrobiyomunun bitki lifini insanların sindiremediği besinlere çevirerek gıda güvenliğindeki rolünü ve metan salımı gibi çevresel etkilerini ele alıyor.
Çiftlik için anlamıGeviş getiren hayvanın asıl sindirim gücü, işkembesindeki mikroplardan gelir.
Nature Reviews Microbiology · doi.org/10.1038/s41579-021-00543-6 ↗Probiyotik2013 · Kontrollü çalışma (36 inek)
Effects of Bacillus subtilis natto on milk production, rumen fermentation and ruminal microbiome of dairy cows
Erken laktasyondaki Holstein ineklerine 70 gün B. subtilis natto verildi; günlük süt verimi 23,0 kg’dan 25,2–26,4 kg’a çıktı, süt yağı ve protein verimi arttı, somatik hücre sayısı azaldı. İşkembede propiyonat ve toplam uçucu yağ asitleri yükseldi.
Çiftlik için anlamıBelirli bir Bacillus suşu, belirli koşullarda süt verimi ve işkembe fermantasyonuyla olumlu ilişki gösterdi.
Animal · doi.org/10.1017/S1751731112001188 ↗Probiyotik2023 · Çapraz deneme (6 inek)
Effects of direct-fed Bacillus subtilis and Bacillus licheniformis on production performance and milk fatty acid profile in dairy cows
B. subtilis ve B. licheniformis içeren katkı, işkembede Bacillus oranını 10 kat artırdı; işkembe pH’sı ve süt verimi değişmedi, süt yağ asidi profilinde küçük farklar görüldü.
Çiftlik için anlamıHer çalışma verim artışı göstermez; suş, doz ve süre sonucu belirler.
Journal of Dairy Science · doi.org/10.3168/jds.2022-22564 ↗Buzağı2025 · Meta-analiz (55 çalışma)
Effects of probiotic supplementation on growth performance and feed intake of dairy calves: A meta-analysis
Probiyotik desteği buzağılarda toplam kuru madde tüketimini, başlangıç yemi tüketimini ve günlük canlı ağırlık artışını iyileştirdi; yemden yararlanma oranı genel olarak değişmedi. Bacillus ve Lactobacillus grupları günlük artışı yükseltti; Bacillus yemden yararlanmada iyileşme eğilimi gösterdi.
Çiftlik için anlamıBuzağıda probiyotiğin en tutarlı izi büyüme hızında görülüyor.
Journal of Dairy Science · doi.org/10.3168/jds.2025-26540 ↗Buzağı2023 · Meta-analiz (49 çalışma)
A meta-analysis on the effects of probiotics on the performance of pre-weaning dairy calves
Sütten kesim öncesi buzağılarda probiyotikler canlı ağırlığı ortalama 1,99 kg, günlük artışı 40,7 g artırdı; dışkıdaki yararlı bakteri sayısı ve kandaki IgG düzeyi yükseldi.
Çiftlik için anlamıEtkiler ortalama; çiftlik koşulları ve kullanılan ürün sonucu değiştirir.
Journal of Animal Science and Biotechnology · doi.org/10.1186/s40104-022-00806-z ↗Buzağı2021 · Kontrollü saha çalışması
Effects of mannan-oligosaccharide and Bacillus subtilis supplementation to preweaning Holstein dairy heifers on body weight gain, diarrhea, and shedding of fecal pathogens
Sütten kesim öncesi Holstein dişi buzağılara B. subtilis ve mannan-oligosakkarit verildi. İshal süresi değişmedi; probiyotik alan buzağılarda 14. günde dışkıyla Cryptosporidium atılımı 100 kat düşüktü, sinbiyotik grubu daha hızlı kilo aldı.
Çiftlik için anlamıProbiyotik ishali “durdurmaz”; ama bazı etkenlerin çevreye saçılmasını ve büyümeyi etkileyebilir.
Journal of Dairy Science · doi.org/10.3168/jds.2020-19425 ↗Buzağı2012 · Meta-analiz
Impact of probiotic administration on the health and fecal microbiota of young calves: A meta-analysis of randomized controlled trials of lactic acid bacteria
Laktik asit bakterisi içeren probiyotiklerin genç buzağılarda ishal sıklığı ve dışkı mikrobiyotası üzerindeki etkisini randomize çalışmalardan derledi.
Çiftlik için anlamıSonuçlar kullanılan suşa ve süt tipine göre değişiyor.
Research in Veterinary Science · doi.org/10.1016/j.rvsc.2011.05.001 ↗Buzağı2020 · Uzman uzlaşısı
Consensus recommendations on calf- and herd-level passive immunity in dairy calves in the United States
Buzağılarda pasif bağışıklığın ilk 7 günde serum IgG ile ölçüldüğünü; IgG’nin 10 g/L altında kalmasının yüksek ölüm oranıyla ilişkili olduğunu belirterek yeni sürü hedefleri önerdi.
Çiftlik için anlamıAğız sütünün yeterliliği kan testiyle ölçülebilir; hedef, buzağıların büyük çoğunluğunun yüksek IgG kategorisinde olması.
Journal of Dairy Science · doi.org/10.3168/jds.2019-17955 ↗Buzağı2008 · Derleme
Colostrum Management for Dairy Calves
Ağız sütü yönetiminin temel ilkelerini (kalite, miktar, zamanlama, hijyen) ve bağırsağın antikorları emme yeteneğinin doğumdan sonra hızla azalmasını anlatıyor.
Çiftlik için anlamıİlk saatler kaçırılırsa ağız sütünün koruyucu gücünden tam yararlanılamaz.
Veterinary Clinics of North America: Food Animal Practice · doi.org/10.1016/j.cvfa.2007.10.005 ↗Buzağı2024 · Derleme
Neonatal Calf Diarrhea and Gastrointestinal Microbiota: Etiologic Agents and Microbiota Manipulation for Treatment and Prevention of Diarrhea
Yeni doğan buzağı ishalinin dünyada en önemli hastalık ve ölüm nedeni olduğunu; ishalli buzağıların dışkı mikrobiyotasının sağlıklılardan belirgin ayrıldığını, ağız sütü, pre- ve probiyotiklerin araştırıldığını özetliyor.
Çiftlik için anlamıMikrobiyota dengesizliği ile ishal arasındaki ilişki güçlü; hangisinin önce geldiği hâlâ araştırılıyor.
Veterinary Sciences · doi.org/10.3390/vetsci11030108 ↗Küçükbaş2023 · Derleme
Pregnancy Toxemia in Sheep and Goats
Gebelik toksemisinin özellikle ikiz-üçüz taşıyan koyun ve keçilerde, gebeliğin son döneminde yetersiz enerji alımıyla vücut yağının hızla yıkılmasından kaynaklandığını; erken tanının en iyi yaklaşım olduğunu anlatıyor.
Çiftlik için anlamıSon 6 haftada enerji yoğunluğunu artırmak ve kondisyon takibi koruyucudur.
Veterinary Clinics of North America: Food Animal Practice · doi.org/10.1016/j.cvfa.2023.02.010 ↗Küçükbaş2020 · Derleme
Biology, Epidemiology, and Control of Gastrointestinal Nematodes of Small Ruminants
Küçükbaşlarda mide-bağırsak kıl kurtlarının (özellikle kan emen Haemonchus contortus) biyolojisi, meradaki bulaşma ve ilaç direncine karşı hedefli tedavi stratejilerini anlatıyor.
Çiftlik için anlamıHer hayvanı rastgele ilaçlamak direnci artırır; dışkı muayenesi ve hedefli tedavi gerekir.
Veterinary Clinics of North America: Food Animal Practice · doi.org/10.1016/j.cvfa.2019.12.005 ↗Küçükbaş2017 · Vaka raporu derlemesi
Clostridium perfringens type D enterotoxaemia in cattle, goats and sheep
Clostridium perfringens tip D kaynaklı enterotokseminin sığır, keçi ve koyunlarda görülen tablolarını sunuyor.
Çiftlik için anlamıEnterotoksemi çoğu zaman ani ölümle fark edilir; aşı programı temel korumadır.
Veterinary Record · doi.org/10.1136/vr.j5823 ↗Küçükbaş1988 · Derleme
Bloat in sheep (Ovis aries)
Koyunlarda şişkinliğin fizyolojisini ve köpüklü şişkinlikte işkembe içeriğinin özelliklerini ele alıyor.
Çiftlik için anlamıKoyunlarda da baklagil ağırlıklı meraya ani geçiş şişkinlik riski taşır.
Comparative Biochemistry and Physiology Part A: Physiology · doi.org/10.1016/0300-9629(88)90941-3 ↗Probiyotik2019 · Kontrollü çalışma
Positive effects of dietary supplementation of three probiotics on milk yield, milk composition and intestinal flora in Sannan dairy goats varied in kind of probiotics
Saanen sağmal keçilere üç farklı probiyotik verildiğinde süt protein ve laktoz oranları ile toplam katı madde arttı; bağırsak bakteri çeşitliliği değişmedi.
Çiftlik için anlamıSağmal keçilerde probiyotikler süt bileşimiyle ilişkili olarak araştırılıyor.
Journal of Animal Physiology and Animal Nutrition · doi.org/10.1111/jpn.13226 ↗Probiyotik2023 · Kontrollü çalışma
Improving the productive performance of growing lambs using prebiotic and probiotic as growth promoters
Büyüyen kuzularda prebiyotik ve probiyotik katkısının büyüme performansı üzerindeki etkisini inceledi.
Çiftlik için anlamıKuzu besisinde mikrobiyal katkılar araştırılan seçenekler arasında.
Tropical Animal Health and Production · doi.org/10.1007/s11250-023-03752-8 ↗Kanatlı2023 · Derleme
Poultry gut health and beyond
Kanatlılarda bağırsak sağlığını sindirim, emilim, bağırsak bariyeri, mikrobiyota ve iltihap arasındaki ilişki üzerinden tanımlıyor.
Çiftlik için anlamıTavukta yemden yararlanma, bağırsak duvarının sağlamlığıyla doğrudan ilişkili.
Animal Nutrition · doi.org/10.1016/j.aninu.2023.03.005 ↗Kanatlı2021 · Derleme
Necrotic enteritis in chickens: a review of pathogenesis, immune responses and prevention, focusing on probiotics and vaccination
Clostridium perfringens kaynaklı nekrotik enteritin oluşumunu, bağışıklık yanıtını ve yönetim, beslenme, probiyotik ve aşı ile korunma yaklaşımlarını özetliyor.
Çiftlik için anlamıNekrotik enterit koksidiyoz ve yem değişikliği gibi tetikleyicilerle ortaya çıkar; yönetim önce gelir.
Animal Health Research Reviews · doi.org/10.1017/S146625232100013X ↗Kanatlı2025 · Sempozyum özeti
Coccidiosis in poultry: Disease mechanisms, control strategies, and future directions
Koksidiyozun etçi piliç sektöründe bir numaralı hastalık olduğunu; büyüme hızını, yemden yararlanmayı ve sürü homojenliğini düşürdüğünü, tanı ve kontrol seçeneklerini anlatıyor.
Çiftlik için anlamıKoksidiyoz kontrolü, kanatlıda bağırsak sağlığının temel taşı.
Poultry Science · doi.org/10.1016/j.psj.2024.104663 ↗Kanatlı2026 · Meta-analiz (106 deneme)
Meta-analysis of probiotic effects on broiler performance: Bacillus outperforms Lactobacillus with enhanced and longer efficacy in developing regions
Probiyotikler etçi piliçlerde canlı ağırlığı, yem tüketimini ve yem dönüşüm oranını anlamlı iyileştirdi; Bacillus temelli ürünler 21, 35 ve 42. günlerde daha tutarlı ve kalıcı iyileşme gösterirken Lactobacillus etkisi 21. günle sınırlı kaldı.
Çiftlik için anlamıKanatlıda Bacillus, en tutarlı sonuç veren probiyotik grubu olarak öne çıkıyor.
Poultry Science · doi.org/10.1016/j.psj.2026.106854 ↗Kanatlı2023 · Meta-analiz (28 çalışma)
Efficacy of Bacillus subtilis to replace in-feed antibiotics of broiler chickens under necrotic enteritis-challenged experiments: a systematic review and meta-analysis
Nekrotik enterit oluşturulan etçi piliçlerde B. subtilis günlük artışı ve canlı ağırlığı iyileştirdi, ölüm oranını ve bağırsak lezyonlarını azalttı; sağlıklı piliçlerde de yem dönüşümünü iyileştirdi.
Çiftlik için anlamıB. subtilis, bağırsak sorunu yaşayan sürülerde performans kaybını sınırlamada araştırılan bir seçenek.
Poultry Science · doi.org/10.1016/j.psj.2023.102923 ↗Kanatlı2020 · Derleme
Effects of heat stress on the gut health of poultry
Isı stresinin kanatlılarda bağırsak fizyolojisi, bariyer bütünlüğü, bağışıklık ve mikrobiyota üzerindeki etkilerini derliyor.
Çiftlik için anlamıSıcak havada sorun yalnız nefes nefese kalmak değil; bağırsak duvarı da zayıflar.
Journal of Animal Science · doi.org/10.1093/jas/skaa090 ↗Kanatlı2006 · Saha anketi (857 çiftlik)
Prevalence of wet litter and the associated risk factors in broiler flocks in the United Kingdom
İngiltere’de çiftliklerin %75’i yıl içinde en az bir sürüde ıslak altlık bildirdi. Islak altlık kışın ve yan havalandırmalı kümeslerde daha sık görüldü; koksidiyoz, yemlik-ekipman arızaları ve kümese özel kıyafet uygulaması tutarlı risk etkenleriydi.
Çiftlik için anlamıIslak altlık bir bağırsak, su hattı ve havalandırma sorunu; biyogüvenlik de işin içinde.
Veterinary Record · doi.org/10.1136/vr.158.18.615 ↗Kanatlı2021 · Kontrollü çalışma
Effects of Bacillus subtilis on Production Performance, Bone Physiological Property, and Hematology Indexes in Laying Hens
B. subtilis verilen yumurtacı tavuklarda iltihap göstergeleri azaldı, kemik sağlığı göstergeleri iyileşti ve pazarlanabilir yumurta üretimi arttı.
Çiftlik için anlamıYumurtacılarda bağırsak dengesi, kemik ve yumurta kalitesiyle de ilişkili.
Animals · doi.org/10.3390/ani11072041 ↗